Dit bericht komt uit de Nieuwsbrief unit zorginnovatie van het Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijns Geneeskunde en werd opgesteld door
Guus Schrijvers, Hoogleraar Public Health, in het bijzonder Structuur en Functioneren van de Gezondheidszorg. Met toestemming overgenomen.
Liever zelfmanagement dan zelfredzaamheid
Een bericht uit de Nieuwsbrief Unit Zorginnovatie (nr 444, 12 juni 2011)
"Zelfmanagement in de zin van meer regie over de eigen gezondheid past goed in het denken zoals zich dat ontwikkeld heeft over herstel van patiënten met ernstige psychische aandoeningen. Een van de voorwaarden daarvoor is dat patiënten beschikken over allerlei zelfmanagement vaardigheden. Het is de taak van de GGZ om patiënten daarin toe te rusten. Gemiddeld genomen slagen GGZ-instellingen daar tot nog toe maar matig in. Patiënten met ernstige psychische aandoeningen hebben naast hun ziektebeperkingen vaak te maken met achterstand op meerdere levensgebieden. Dikwijls is er sprake van (ervaren en geanticipeerde) sociale afwijzing en discriminatie, werkloosheid, en sociaal isolement.Herstel dient dan ook niet alleen herstel van gezondheid, maar ook herstel van persoonlijke identiteit en herstel van maatschappelijke rollen te omvatten. Zelfmanagement moet zich dus ook daarop richten. Zelfmanagement dient meer te gaan over zelfstandigheid, zelf kunnen kiezen, dan om zelfredzaamheid. En het dient het ook strategieën te omvatten die zelf- en (geanticipeerde) sociale afwijzing tegengaan, isolement te doorbreken en maatschappelijk participatie te bevorderen. Woorden met deze strekking sprak dr. Jaap van Weeghel, directeur van Kenniscentrum Phrenos en bijzonder hoogleraar Rehabilitatie en maatschappelijke participatie van mensen met ernstige psychische aandoeningen aan de Universiteit van Tilburg. Hij hield een voordracht op het congres 'Zelfmanagement van patiënten met psychische problemen'. Dat vond op 12 mei plaats op de Universiteit Utrecht. Het Julius Centrum en het Trimbos Instituut hadden het congres georganiseerd. Het trok 150 deelnemers.
De titel van Van Weeghels lezing luidt 'Zelfmanagement bij ernstige psychische aandoeningen: noodzakelijk maar niet voldoende voor herstel'. De hoogleraar benadrukte, dat zelfmanagement niet iets totaal nieuws is. Er bestaan binnen de GGZ al veel verwante concepten en praktijken. Zelfmanagement dient dan ook zich aan te sluiten bij inzichten en ervaringen met herstelinitiatieven en rehabilitatieprogramma's (best practices). Twee concrete veelbelovende rehabilitatieprogramma's die zich op zelfmanagement richten zijn Illness management and Recovery (IMR) en Wellness Recovery Action Plan (WRAP). Van groot belang is dat een herstel van een volwaardig burgerschap niet alleen een zich eigen maken van de nodige competenties betekent maar ook het in de gelegenheid gesteld worden, de mogelijkheid krijgen om die competenties uit te oefenen. Daar ligt niet alleen een opdracht voor de GGZ, maar voor de hele samenleving. De PPP's van de lezing van Van Weeghel en andere sprekers tref je aan op www.unitzorginnovatie.nl à doorklikken op 'gehouden congressen'. http://marketing.s5.nl/sendlink.asp?HitID=1307873871844&StID=10857&SID=4&NID=169674&EmID=22160307&Link=aHR0cDovL3d3dy51bml0em9yZ2lubm92YXRpZS5ubA%3D%3D&token=2d23efa283f7d2dad7816cf58823e9dd2ff44551
Bedrijfsgezondheidkundige noot redactie:
Opnieuw wordt het belang onderstreept van zelfredzaamheid en de faciliterende, stimulerende rol die 'omstanders' daarbij dienen in te nemen. Zorgprofessionals, ook de bedrijfsarts, maar ook leidinggevenden en collega's vervullen een belangrijke rol voor de medewerker met ernstige psychische problematiek wanneer zij deze werknemer stimuleren, ondersteunen en gelegenheid bieden om vaardigheden op te doen die helpen om aan dit zelfmanagement vorm en inhoud te geven.
Bedrijfsartsen en psychologen mogen zich gesteund weten dat in hun begeleiding naar herstel de focus ligt op het herstel van functioneren (binnen een zelfredzaamheid bevorderende situatie); uiteindelijk zal dit tot een betere participatie leiden van duurzame aard.
| 
